Wystąpienie: Magdalena Łośko

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, druk nr 3250.

Celem ustawy jest przede wszystkim przywrócenie pierwotnego znaczenia akcyzowej mapy drogowej, której zadaniem od początku było ograniczenie dostępności ekonomicznej alkoholu oraz przeciwdziałanie negatywnym skutkom jego nadmiernego spożywania. Wprowadzona w 2022 r. mapa drogowa zakładała wzrost stawek akcyzy o 10% w pierwszym roku oraz o 5% w kolejnych latach. Założenia te powstawały w warunkach gospodarczych, które istotnie różniły się od obecnych. Dlatego projektowana ustawa wprowadza stawki akcyzy na napoje alkoholowe większe o 15% względem stawek przewidzianych obecnie na 2027 r. Ustawowe stawki akcyzy nie były waloryzowane wraz ze zmianami siły nabywczej pieniądza i wynagrodzeń. W efekcie alkohol stał się dużo bardziej dostępny dla konsumentów.

Relacja ceny alkoholu do dochodów konsumentów ma kluczowe znaczenie dla oceny jego dostępności ekonomicznej. Aktualizacja stawek jest więc odpowiedzią na zmianę realiów gospodarczych, a nie odejściem od wcześniej przyjętej polityki. Spożywanie alkoholu generuje koszty nie tylko dla osób pijących, lecz także dla całego systemu ochrony zdrowia i państwa. To są koszty leczenia chorób związanych z alkoholem, wypadków, przemocy, uzależnień, absencji zawodowej czy innych konsekwencji społecznych.

Szanowni Państwo! Ustawa wprowadza najważniejszą zmianę, przewiduje się zwiększenie dotacji podmiotowej dla Narodowego Funduszu Zdrowia. W okresie od 2027 r. do 2028 r. zakłada się zwiększenie dotacji o 1,4 mld zł rocznie. Dodatkowo środki mają zostać przeznaczone na finansowanie świadczeń zdrowotnych, w tym leczenie skutków spożywania alkoholu. Jeżeli społeczeństwo ponosi koszty zdrowotne związane z konsumpcją alkoholu, dodatkowe wpływy powinny w możliwie bezpośredni sposób wspierać system, który te skutki leczy.

Zgodnie z danymi Eurostatu ceny napojów alkoholowych w Polsce należą do najniższych w Unii Europejskiej, niższe są jedynie w Bułgarii, Rumunii i na Węgrzech. Wyższa cena ma ograniczyć popyt, a tym samym wielkość sprzedaży. To jest jeden z zamierzonych efektów polityki ograniczania ekonomicznej dostępności alkoholu.

W przypadku alkoholu państwo nie ma do czynienia ze zwykłym dobrem konsumpcyjnym. Jest to produkt, którego nadmierne spożywanie powoduje mierzalne koszty zdrowotne i społeczne. Polityka państwa może więc wykorzystywać instrumenty cenowe zarówno do ograniczania konsumpcji, jak i do częściowego finansowania kosztów, które ta konsumpcja generuje. Projektowana zmiana wpisuje się w dwa równoległe cele państwa: ograniczanie negatywnych skutków zdrowotnych spożywania alkoholu oraz zapewnienie dodatkowych środków dla systemu ochrony zdrowia. Jest to szczególnie istotne w sytuacji rosnących kosztów funkcjonowania ochrony zdrowia. W związku z powyższym zwracam się do Wysokiej Izby o przyjęcie projektu ustawy.

Jednocześnie pragnę złożyć na ręce pani marszałek poprawkę, która polegać będzie na utrzymaniu preferencyjnej stawki podatku akcyzowego na cydr i perry o zawartości o alkoholu nieprzekraczającej 5% objętości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)